Branża logistyczna w Europie Wschodniej mierzy się z jednym z największych kryzysów operacyjnych w ostatnich latach. 31 października 2025 roku Rada Ministrów Republiki Białoruś wprowadziła Postanowienie nr 599, które ma stanowić odpowiedź na jednostronne ograniczenia wprowadzane przez państwa sąsiednie. Choć władze w Mińsku określają tę miarę jako sposób na ochronę narodowych interesów oraz uczciwych przewoźników, dla firm z Unii Europejskiej oznacza ona faktyczny koniec dotychczasowego modelu działania.
Ten bezprecedensowy zakaz, obowiązujący do 31 grudnia 2027 roku, wymusza natychmiastową i kosztowną reorganizację łańcuchów dostaw.
Kluczowe ograniczenia — kogo dotyczy Dekret 599
Postanowienie nr 599 wprowadza całkowity zakaz wykorzystywania terytorium Białorusi do przemieszczania (tranzytu) następujących środków transportu:
-
- Samochody ciężarowe i ciągniki zarejestrowane w państwach członkowskich Unii Europejskiej.
- Przyczepy i naczepy zarejestrowane w Polsce oraz Litwie.
- Samochody osobowe zarejestrowane w Polsce, które realizują międzynarodowe przewozy na podstawie listów przewozowych (w tym CMR).
Naruszenie tego zakazu jest traktowane jako prowadzenie międzynarodowego transportu bez wymaganego zezwolenia i skutkuje pociągnięciem do odpowiedzialności administracyjnej. Pojazdy przyłapane na naruszeniu mają być kierowane do opuszczenia terytorium Białorusi przez odcinek białorusko-rosyjski granicy.
Warto nadmienić, że w stosunku do polskich przewoźników to ograniczenie nie wprowadza faktycznej zmiany w modelu operacyjnym, gdyż już wcześniej ich możliwości tranzytu przez Białoruś zostały znacząco ograniczone z powodu zamknięć przejść granicznych. Natomiast dla litewskich przewoźników to postanowienie, zablokowało możliwość korzystania z przejść na innych odcinkach granicy oprócz białorusko-litewskich. Środki transportu z Litwy nie mogą opuszczać Białorusi przez przejście drogowe Kozłowicze – Koroszczyn.
Obowiązkowe strefy logistyczne: przeładunek i przepinki naczep
Jedyną możliwością wymiany towarów pozostaje skorzystanie ze specjalnie wyznaczonych miejsc, do których wjazd jest możliwy tylko na ściśle określonych warunkach i w ustalonym terminie.
W tych strefach, zlokalizowanych przy drogowych przejściach granicznych, przewoźnicy mogą dokonać:
-
- Operacji ładunkowych (przeładunku towaru).
- Operacji przepięcia naczepy.
- Tankowania (na wyznaczonych stacjach).
Wymogi formalne dla wjazdu
Aby uzyskać wjazd do stref przeładunkowych, przewoźnicy muszą posiadać jedno z następujących zezwoleń:
-
- Zezwolenie na przejazd samochodowych środków transportu obcych państw po terytorium Białorusi (wydawane przez Inspekcję Transportu).
- Zezwolenie Europejskiej Konferencji Ministrów Transportu (EKMT).
Po wjeździe kierowcy otrzymują dokument Wniosek*, określający miejsce i termin opuszczenia strefy. Maksymalny termin określony w tym dokumencie, wliczając ewentualne przedłużenia, nie może przekroczyć 90 dni kalendarzowych.
Konsekwencje gospodarcze dla sektora logistycznego
Wprowadzenie Postanowienia nr 599 spotkało się z dramatyczną reakcją branży transportowej, która opisuje sytuację jako „bliską katastrofy”.
-
- Odcięcie kluczowego korytarza: dekret w praktyce zamyka polskim i litewskim firmom dostęp do kluczowego szlaku handlowego łączącego Chiny z Unią Europejską, który prowadził przez Rosję i Białoruś.
- Straty finansowe.
- Wzrost kosztów i czasu dostaw: zablokowanie głównej trasy zmusza przewoźników do poszukiwania alternatywnych i znacznie droższych szlaków, m.in. przez Łotwę lub Ukrainę. Skutkuje to znaczącym wydłużeniem czasu transportu oraz wzrostem kosztów paliwa oraz opłat drogowych.
- Utrata pozycji rynkowej: przedstawiciele branży transportowej (TTLA) ostrzegają, że dla wielu firm, które inwestowały w infrastrukturę opartą na korytarzu białoruskim, grozi to końcem działalności i utratą tysięcy miejsc pracy, co może doprowadzić do wypchnięcia litewskich przewoźników z rynku
FAQ
-
- Od kiedy i do kiedy obowiązuje białoruskie Postanowienie nr 599?
- Postanowienie zostało przyjęte 31 października 2025 r. i weszło w życie po jego oficjalnej publikacji, a jego ważność określono do 31 grudnia 2027 roku.
- Postanowienie zostało przyjęte 31 października 2025 r. i weszło w życie po jego oficjalnej publikacji, a jego ważność określono do 31 grudnia 2027 roku.
- Jakie pojazdy są objęte zakazem ruchu tranzytowego przez Białoruś?
- Zakaz dotyczy samochodów ciężarowych i ciągników zarejestrowanych w państwach członkowskich UE, a także przyczep (naczep) zarejestrowanych w Polsce i na Litwie. Obejmuje również polskie samochody osobowe wykonujące przewozy międzynarodowe na podstawie listów przewozowych (np. CMR).
- Zakaz dotyczy samochodów ciężarowych i ciągników zarejestrowanych w państwach członkowskich UE, a także przyczep (naczep) zarejestrowanych w Polsce i na Litwie. Obejmuje również polskie samochody osobowe wykonujące przewozy międzynarodowe na podstawie listów przewozowych (np. CMR).
- Jakie są zasady wjazdu i wyjazdu dla środków transportu zarejestrowanych na Litwie?
- Ciągniki i naczepy zarejestrowane na Litwie mogą wjeżdżać na Białoruś i wyjeżdżać z niej wyłącznie przez białorusko-litewskie przejścia graniczne.
- Ciągniki i naczepy zarejestrowane na Litwie mogą wjeżdżać na Białoruś i wyjeżdżać z niej wyłącznie przez białorusko-litewskie przejścia graniczne.
- Co grozi za złamanie zakazu wjazdu poza wyznaczone strefy?
- Naruszenie zakazu jest traktowane jako międzynarodowy przewóz bez zezwolenia i skutkuje odpowiedzialnością administracyjną. Pojazdy przyłapane na naruszeniu mają obowiązek opuścić terytorium Białorusi przez odcinek białorusko-rosyjski granicy lub zostać skierowane do najbliższego miejsca, w którym mogą zostać dokonane operacje celne.
- Naruszenie zakazu jest traktowane jako międzynarodowy przewóz bez zezwolenia i skutkuje odpowiedzialnością administracyjną. Pojazdy przyłapane na naruszeniu mają obowiązek opuścić terytorium Białorusi przez odcinek białorusko-rosyjski granicy lub zostać skierowane do najbliższego miejsca, w którym mogą zostać dokonane operacje celne.
- Jakie dokumenty uprawniają do wjazdu do stref przeładunkowych?
- Właściciel pojazdu musi posiadać zezwolenie na przejazd samochodowych środków transportu obcych państw po terytorium Białorusi lub zezwolenie EKMT.
- Właściciel pojazdu musi posiadać zezwolenie na przejazd samochodowych środków transportu obcych państw po terytorium Białorusi lub zezwolenie EKMT.
- Jakie ładunki są zwolnione z ograniczeń?
- Ograniczenia nie dotyczą m.in. przesyłek pocztowych, ładunków humanitarnych, żywych zwierząt, autolawet, gotowych produktów leczniczych, wyrobów medycznych, krwi i organów ludzkich. Zwolnione są również puste pojazdy powracające na teren UE po przewozie tych zwolnionych towarów.
- Od kiedy i do kiedy obowiązuje białoruskie Postanowienie nr 599?
* Jest to oficjalna nazwa dokumentu, którego formularz został określony w Załączniku 2 do Postanowienia Rady Ministrów Republiki Białoruś nr 599.
Zgodnie z postanowieniem, ten dokument jest wydawany kierowcom przez Państwowy Komitet Celny (Государственный таможенный комитет) oraz Inspekcję Transportu (Транспортная инспекция) Ministerstwa Transportu i Komunikacji.
«ТРЕБОВАНИЕ» jest kluczowym dokumentem dla przewoźników z UE korzystających z wyjątków od zakazu, ponieważ:
-
- Określa cel i trasę: wymaga od kierowcy udania się do konkretnego, specjalnie ustalonego miejsca w celu dokonania operacji ładunkowych i/lub przepięcia naczep.
- Ustala termin: określa, w jakim terminie kierowca musi dotrzeć do strefy przeładunku, dokonać operacji i opuścić terytorium Białorusi.
- Maksymalny czas: termin określony w tym wymaganiu, nawet z uwzględnieniem przedłużenia przez organy celne, nie może przekroczyć 90 dni kalendarzowych.
- Konsekwencje naruszenia: kierowca musi potwierdzić podpisem zapoznanie się z wymaganiem i ze świadomością, że jego niewypełnienie pociągnie za sobą odpowiedzialność administracyjną.