Transport międzynarodowy od lat opiera swoją konkurencyjność na elastyczności operacyjnej i możliwości świadczenia usług na całym rynku europejskim. Najnowsze zmiany dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w Unii Europejskiej mogą jednak wpłynąć na sposób, w jaki firmy transportowe będą analizować koszty zatrudnienia oraz organizację przewozów transgranicznych.

Parlament Europejski przyjął propozycje zmian dotyczących zasad ustalania właściwego systemu zabezpieczenia społecznego dla pracowników mobilnych. Choć celem regulacji jest przede wszystkim ograniczenie nadużyć i zapewnienie większej spójności przepisów w państwach członkowskich, dla branży TSL oznacza to konieczność dokładniejszego monitorowania struktury prowadzonej działalności.

Szczególne znaczenie może mieć to dla polskich przewoźników realizujących dużą liczbę przewozów międzynarodowych, kabotażowych oraz operacji typu cross-trade.

Najważniejsze informacje w skrócie:

• • Unia Europejska pracuje nad zmianami dotyczącymi koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego.
  • Nowe regulacje mogą wpłynąć na sposób ustalania państwa właściwego dla ubezpieczeń społecznych pracowników mobilnych.
  • Firmy transportowe będą musiały jeszcze dokładniej analizować strukturę swojej działalności i zatrudnienia.
  • Największe znaczenie zmiany mogą mieć dla przedsiębiorstw, których kierowcy wykonują większość pracy poza krajem siedziby firmy.
  • Przewoźnicy powinni już teraz przygotować analizę potencjalnego wpływu nowych zasad na koszty operacyjne.

Dlaczego temat ZUS jest ważny dla branży transportowej?

Polski transport międzynarodowy przez ostatnie lata zbudował silną pozycję na rynku europejskim. Konkurencyjność wielu firm wynikała z połączenia doświadczenia, dostępności kierowców, efektywnej organizacji pracy oraz korzystnej struktury kosztów.

Duża część przedsiębiorstw realizuje przewozy, w których miejsce rozpoczęcia i zakończenia operacji znajduje się poza Polską. Dotyczy to szczególnie przewozów pomiędzy krajami Europy Zachodniej oraz usług cross-trade.

Właśnie dlatego każda zmiana dotycząca zasad zatrudnienia kierowców i obowiązków związanych z ubezpieczeniami społecznymi może mieć bezpośrednie przełożenie na funkcjonowanie firm transportowych.

Czym jest zasada koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego?

Pracownicy mobilni, tacy jak kierowcy wykonujący przewozy międzynarodowe, mogą podczas swojej pracy wykonywać obowiązki na terenie kilku państw Unii Europejskiej.

Obecnie przepisy unijne określają, któremu systemowi zabezpieczenia społecznego podlega dana osoba. Kluczowe znaczenie mają między innymi:

• miejsce wykonywania pracy,
• miejsce zamieszkania pracownika,
• charakter działalności przedsiębiorstwa,
• rzeczywisty zakres operacji prowadzonych w poszczególnych państwach.

Planowane zmiany mają doprecyzować sposób interpretowania tych zasad oraz ograniczyć sytuacje, w których miejsce formalnej rejestracji firmy znacząco różni się od faktycznego modelu prowadzonej działalności.

Co nowe regulacje mogą oznaczać dla przewoźników?

Dla firm transportowych najważniejszym wyzwaniem będzie dokładniejsza analiza, gdzie faktycznie realizowana jest działalność oraz w jaki sposób generowane są przychody przedsiębiorstwa.

W praktyce może to oznaczać konieczność:

1. Ponownej analizy kosztów zatrudnienia
   Jeżeli w określonych przypadkach zastosowanie znajdą przepisy innego państwa członkowskiego, przedsiębiorcy będą musieli uwzględnić różnice w wysokości składek oraz obowiązkach administracyjnych.
2. Większego zaangażowania administracyjnego
   Obsługa pracowników wykonujących przewozy w wielu krajach może wymagać jeszcze bardziej szczegółowej dokumentacji oraz monitorowania zgodności z lokalnymi wymaganiami.
3. Przeglądu modelu operacyjnego
   Firmy będą musiały ocenić, czy obecny sposób organizacji przewozów pozostanie efektywny ekonomicznie przy nowych warunkach regulacyjnych.

Czy zmiany wpłyną na kierowców?

Jednym z argumentów stojących za regulacjami jest zapewnienie pracownikom mobilnym odpowiedniego poziomu ochrony socjalnej.

Jednocześnie branża transportowa zwraca uwagę, że większa liczba obowiązków administracyjnych może skomplikować codzienne funkcjonowanie zarówno przedsiębiorstw, jak i samych kierowców.
Pracownik wykonujący przewozy w kilku państwach może w przyszłości wymagać bardziej szczegółowego rozliczania historii zatrudnienia i okresów podlegania różnym systemom zabezpieczenia społecznego.

Komentarz eksperta BGT Group

Damian Ausztol, Lider zespołu handlowego BGT Group:

„Transport międzynarodowy od lat funkcjonuje w bardzo dynamicznym środowisku regulacyjnym. Po zmianach wynikających z Pakietu Mobilności firmy musiały dostosować organizację pracy kierowców oraz sposób realizacji przewozów. Kolejne regulacje dotyczące zabezpieczenia społecznego mogą stać się następnym elementem wpływającym na konkurencyjność przedsiębiorstw.
Dla przewoźników najważniejsze będzie nie tylko samo wejście nowych zasad, ale przede wszystkim odpowiednie przygotowanie się do zmian. Analiza struktury przewozów, kosztów zatrudnienia oraz modelu operacyjnego pozwoli firmom podejmować świadome decyzje biznesowe i utrzymać efektywność na wymagającym rynku europejskim.”

Kiedy nowe zasady mogą wejść w życie?

Przyjęcie stanowiska przez Parlament Europejski jest jednym z etapów procesu legislacyjnego. Przepisy wymagają jeszcze zakończenia kolejnych procedur oraz publikacji w oficjalnych źródłach Unii Europejskiej.
W przypadku wejścia regulacji w życie przewidziany został okres dostosowawczy, który ma umożliwić przedsiębiorstwom przygotowanie się do nowych wymagań.

Jak firmy transportowe powinny przygotować się do zmian?

Choć ostateczny wpływ nowych regulacji będzie zależał od szczegółowych zapisów oraz praktyki ich stosowania, przewoźnicy już teraz mogą podjąć działania przygotowawcze:

• przeanalizować strukturę realizowanych przewozów,
• określić udział operacji wykonywanych poza Polską,
• monitorować koszty zatrudnienia kierowców,
• sprawdzić potencjalne obowiązki administracyjne,
• przygotować alternatywne scenariusze organizacji transportu.

Podsumowanie

Zmiany dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego mogą stać się kolejnym istotnym elementem wpływającym na funkcjonowanie europejskiego transportu drogowego.
Dla polskich przewoźników nie oznacza to koniecznie rewolucji z dnia na dzień, ale z pewnością wymaga świadomego podejścia do zarządzania kosztami, zatrudnieniem i organizacją przewozów.
W kolejnych latach przewagę będą miały te firmy transportowe, które nie tylko szybko reagują na zmiany regulacyjne, ale potrafią odpowiednio wcześniej przygotować swoje modele działania.